Editorial: Koe-touw
De slechte begeerte is in den beginne zoo zwak als een spinneweb. Later wordt ze zoo sterk als een koetouw”, aldus Dr. Staring’s Almanak voor den Nederlandschen Landman uit 1918. Een koetouw is best een gek woord als je het zonder het moderne-spellingsstreepje schrijft, zeg het maar ’ns tien keer achter elkaar, maar dit terzijde, het is voor mij een vertrouwd woord van toen. Een koe-touw is altijd handig om van alles vast te binden, goedkoop ook en je kreeg er eelt van op je handen.
Op de markt
Als je een paard of pink kocht, had het een markthalster om en liep het aan een koe-touw, niet zo’n mooi, luxe touw, maar eentje van sisal gevlochten. Het was niet zozeer uit krenterigheid van de verkoper, want als je afrekende kreeg je vijf gulden terug voor het ‘geluk’ dat je met een dier zou hebben. Het touw was eerder een kwestie van gelijkspel. Je kocht en verkocht met eenzelfde touw. Een mooi touw maakte het dier er niet beter op, in tegendeel, een dier dat netjes was ingevlochten, met glanzende hoeven en een sierlijk halster: als op de paarden- of veemarkt iets te mooi was om waar te zijn … dan liep je er beter met een schuin oog omheen. Er zijn boeken vol geschreven over bedrog in de paardenhandel en we proberen dat zelfs in wetgeving (‘consumentenkoop’) te voorkomen, maar soms heb je gewoon ergens verstand voor nodig, een oog ook om je ermee in te laten of je doet er het zwijgen toe en betaalt je leergeld. Leergeld is net als het koe-touw iets van vroeger, maar voor we in koor roepen ‘vroeger was alles beter’, nou echt niet. Neem dit citaatje uit het De Katholieke Missiën van 1921: “En Naas volgde zijn vader naar de zijkamer. Vader nam een eind koetouw en wat hij daarmee deed, kan de welwillende lezer zich wel voorstellen. Toen de kuur met het koetouw was afgeloopen, zei de vader tot den huilenden Naas: Zoo, ik geloof, dat je deze les zult onthouden.”
Hoe ik op dit onderwerp kom? Door het artikel over de laatste touwslagerij van Nederland, een ambachtelijk bedrijfje dat al lang geen koe-touwen meer maakt, maar wel hele fijne touwen draait.
Mario Broekhuis
Hoofdredacteur Landleven
Landleven maart
Deze column verscheen in Landleven maart. Deze editie kunt u hier bestellen.
Fotografie koe-touw: Trui Heinhuis
