Oesters rapen in het ochtendgloren
Barbara en Jan Geertsema-Rodenburg rapen met de hand oesters uit de Waddenzee. Een zware klus, maar een die de moeite meer dan waard is. Barbara vertelt aan Landleven hoe het oesterrapen in zijn werk gaat en waarom ze dit doen.
Hard werken
Barbara en Jan rapen hun wadoesters op de oesterbanken bij Lauwersoog. Ze rapen het hele jaar door, afhankelijk van het weer en het getij, één of twee keer per week. Met hun rubberboot varen ze bij afnemend tij naar de oesterbanken. Als het water voldoende gezakt is, ligt de boot op de oesterbank en rapen ze met de hand de oesters. Ze leggen ze in viskisten en die gaan vervolgens mee terug aan wal als het water weer hoog genoeg is om te varen. “Je bent dan urenlang op de plaat, afhankelijk van het seizoen duurt het zo’n vier tot vijf uur. In de winter is het koud hier. Na vijf uur ben je zó moe van de kou, dan doe je de rest van de dag niets meer. Dit werk kun je fysiek niet meerdere dagen achter elkaar doen. We hebben nu een vergunning om met vier mensen te rapen, maar meestal rapen we met z’n tweeën of raapt Jan alleen. Het is heel hard werken voor een paar stuivers. Maar het is de redding geweest van ons vissersbedrijf.”
Oesters vallen in de smaak
“Wij vissen nu 25 jaar en de oesters hadden we eerst in onze netten als bijvangst. We kwamen steeds meer oesters tegen en we hadden er last van. De oesterschelpen zijn zó scherp dat ze onze netten stuk maakten. Als er oesters in onze netten zaten, gooiden we ze altijd terug.” Het tij keerde toen Barbara en Jan in 2006 begonnen met hun viskraam op biologische markten, op vrijdag in Utrecht en op zaterdag op de Noordermarkt in Amsterdam. “Vanaf toen hadden we een plek om ze te verkopen en begonnen we te denken: wat kunnen we met die oesters? De oesters die in onze netten zaten, gooiden we niet meer terug maar namen we mee naar de markt. In het begin hadden we er de ballen verstand van. De oesters kwamen in grote, aan elkaar gegroeide stukken uit de zee en we konden ze eigenlijk niet goed uit elkaar halen. Ze waren moeilijk verkoopbaar op die manier, daarom lieten we ze vooral proeven aan de marktbezoekers of gaven we ze weg. We merkten al snel dat onze klanten deze oesters ontzettend waardeerden. De smaak was goed, dat stond in vast. De liefhebbers waren enthousiast, maar omdat we ze nog steeds in grote klonten vingen, was het moeilijk verkoopbaar. Als we geen oesters hadden, raapten we een emmertje met de hand, speciaal voor onze vaste klanten.”
Oestervissers
De oesters bleven bijzaak voor de Groninger vissers, tot zo’n tien jaar later. “Ons visserijbedrijf was eigenlijk niet meer rendabel. Met het havengeld en alle kosten van een ingeschreven vissersvaartuig kwamen we niet meer uit. We wilden het visserijbedrijf nog één kans geven, met de oesters. Maar niemand wilde de ruwe oesters van ons kopen, dus we zouden ze zelf moeten gaan verwerken en verhandelen. Toen, in oktober 2015, wonnen wij een studiereis in de verkiezing ‘Held van de Smaak’. Een bevriende planktononderzoeker hielp ons om een studiereis naar Bretagne te organiseren, waar we ter plaatse heel veel konden leren van de lokale oestervissers. Daar hebben we ontzettend veel kennis verzameld.”
Komen proeven?
Aan de kade van de haven van Lauwersoog hebben Barbara en Jan proeflokaal ’t Ailand ingericht. Het restaurant is in het seizoen elke vrijdag, zaterdag en zondag geopend van 11.00 tot 19.00 uur, in de winter in elk geval op zondag. U kunt daar de verse vis proeven of meegaan op een waddentocht.
Lees meer over de oesters van Barbara en Jan in Landleven januari/februari. Deze editie kunt u online bestellen.
