Rozenbotteltuin De Put: oogsten met de hand, net als vroeger

In de basis is het een akkerbouwbedrijf. Toch voelt de rozenbottelkwekerij van Emmelie Moerkoert en Eric Hees allesbehalve zakelijk. Tussen de rijkbehangen struiken wordt in alle rust geplukt, gelachen en samengewerkt. De oogst draait in de rozenbotteltuin niet alleen om productie, maar om samenwerken en het bloeiende erfgoed levend houden.

Met miljoenen hangen ze er als rode sieraden in de struiken: rozenbottels. Na een eerder mager jaar hangen nu de struiken overvol en overal glimmen de druppelvormige rode vruchten in het zonlicht. Het is lastig te geloven dat de groep vrijwilligers die vandaag aan het plukken is, een flinke deuk in de oogst kan slaan, maar eigenaren Emmelie Moerkoert en Eric Hees hebben er vertrouwen in. “Je moet even de slag in het plukken krijgen”, legt Eric uit terwijl hij het voordoet. “Door de bottel van de struik te knakken, kun je ze vrijwel zonder steeltje plukken. Kijk, zo.” En met flinke snelheid plukt hij zijn beide handen vol en gooit ze in een klaarstaande emmer. “Omdat er zoveel bottels hangen dit jaar, gaat het plukken extra makkelijk”, legt hij uit.

Franse sfeer

Het is bijna onwerkelijk dat dit een bloeiend akkerbouwbedrijf is. In de late zomerzon heeft de kwekerij een bijna Frans aandoende, lome sfeer. Her en der verspreid staan mensen emmers vol te plukken, kletsend en lachend en schijnbaar zonder haast. “Vroeger stond hier achttien hectare rozenstruiken, nu staan er nog zo’n duizend struiken”, legt Emmelie uit. “Mijn ouders begonnen hier de kwekerij en teelden toen voor de siroop van Karvan Cevitam.” Tegenwoordig hangen ze vooral in de tuin voor de vogels, maar in de jaren vijftig werd de rozenbottel in het naoorlogse Nederland geroemd om zijn hoge vitamine C-gehalte. Citrusvruchten of kiwi’s waren nog nauwelijks beschikbaar en de overheid ging op zoek naar een gewas dat op eigen bodem kon worden geteeld om in de vitaminebehoefte te voorzien.

Biologisch en met de hand plukken

Emmelie: “De bottels werden toen allemaal nog lokaal geteeld en er moest zoveel mogelijk vitamine C inzitten. Mijn ouders teelden Rosa pendula en Rosa blanda: die hadden het hoogste vitaminegehalte. Er was zoveel vertrouwen in de siroop dat het zelfs op doktersrecept werd verstrekt, vooral aan kinderen. Later werden de bottels aangevuld met oogst uit landen als Polen. Dat draaide vooral om volume en veel minder om kwaliteit. Nu zit er bijna geen bottel meer in het drankje en worden rozenbottels vooral op grote schaal geteeld en machinaal geplukt in Frankrijk. Deze kwekerij is dankzij mijn ouders met veel minder struiken doorgegaan in de biologische teelt. Eric en ik wilden niet dat dit stuk voedselgeschiedenis verloren zou gaan en hebben op ons beurt de kwekerij voortgezet. Niet te groot, want we werken nog steeds ouderwets met de hand.”

Meeplukken?

Rozenbotteltuin De Put in Wijk bij Duurstede werkt met vrijwilligers. Wilt u helpen plukken, dan bent u welkom tijdens een van de plukdagen. Elke plukdag wordt afgesloten met een gezellig gezamenlijk diner in de tuin. Kijk voor datums en aanmelding op www.rozenbotteltuindeput.nl. Bezoeken van De Put kan van mei tot oktober, uitsluitend op afspraak.

Het hele artikel over de rozenbotteltuin staat in Landleven augustus. Bestel deze editie of lees Landleven en andere magazines digitaal via Mijnmagazines.nl.

Fotografie Trui Heinhuis

• Maak zelf lactosevrij rozenbottelijs