Boswachterspad Oer ’t Veld: Drenthe van toen

In samenwerking met Staatsbosbeheer verkent Roots ook in 2026 tien Boswachterspaden. Fotograaf Niels Kooyman wandelt met boswachter Linde Veldhoen de route Oer ’t Veld, rond het Drentse dorp Orvelte. Het is een landschap uit grootmoeders tijd, met bloeiende heide, zingende geelgorzen en kleine vuurvlinders.

‘Oer ’t veld’ is Drents voor ‘over het veld’. Dat is ook de oorspronkelijke ­betekenis van de naam Orvelte, dat sinds het ontstaan van het dorp – ­omstreeks de twaalfde eeuw – omringd is geweest door akkers en velden. “Je vindt hier alle landschappen van Drenthe in een notendop”, vertelt boswachter Linde Veldhoen, die een groter werk­gebied heeft dan alleen Orvelte.

Beschermd dorpsgezicht

“Staatsbosbeheer streeft bij het beheer van de natuur rond Orvelte naar een situatie van ­honderd jaar geleden. Het landschap van toen, dat hier bewaard is gebleven, fixeren we. Het wandelen van deze route brengt je als het ware terug in de tijd.” Dat gaat zeker op voor de ­bebouwing van Orvelte, een pittoreske plattelands­gemeenschap waarvan het dorps­gezicht beschermd is als nationaal monument. Je wandelt er langs de schaapskooi, waar een kudde Drentse heideschapen overnacht; deze kudde begraast de velden rond het dorp.

Aan de dorpsrand ga je langs kalver­weitjes de Noordes op. Deze es, een groot en enigszins opbollend veld, bestaat uit kleinschalige akkertjes waar oude gewassen worden verbouwd. Bij een akker waar boekweit bloeit, gonst het van de insecten. Volgens Veldhoen groeien er ook “karakteris­tieke kruiden die veel vogels en andere fauna aantrekken. Met de landbouwer, die de grond van ons pacht, is het ­prettig samen­werken. Het is iemand die er begrip voor en ook lol in heeft om in harmonie met de natuur te werken­. De cultuurhistorie is nou ­eenmaal leidend bij dit type beheer.”­ 

Houtwallen en -singels

Niet ver van het wandelpad dat langs solitaire zomereiken in de volle zon naar een schaduwrijke bosrand leidt, zoeken twee ooievaars naar voedsel. Vanuit een houtwal verderop zingt een geelgors, een vogelsoort die je eigenlijk zou moeten meepikken als je in Drenthe bent. Het leefgebied van deze zang­vogel is sterk verbonden met ­bewaarde oude en ook nieuw aange­legde houtwallen en -singels.

Op een heerlijke, beschutte plek is een ijzertijdboerderij gereconstrueerd om inzicht te krijgen in de keuze van de toentertijd – twee eeuwen voor het begin van de jaartelling – gebruikte bouwmaterialen, gereedschappen en constructies.

Op het ernaast gelegen Reijntjesveld is het genieten van de bijzondere flora, met soorten als sint-janskruid, jeneverbes, zandblauwtje en muizenoor. Na een grafheuvel ligt het Vlasveen, waar vroeger in het zure veenwater een kleverige substantie van het geoogste vlas werd gewassen. Nu is het een rustplek voor met name eenden.

Wandel zelf het boswachterspad Oer ’t Veld

De route start in het hart van het Drentse dorp Orvelte over de weg Schapendrift en is gemarkeerd met rode pijltjes op lage palen. De eerste markering vind je net voorbij het bord dat aangeeft dat je de bebouwde kom van Orvelte verlaat. Ga voor meer info over de route en voor de gps-track naar staatsbosbeheer.nl. Daar vind je ook een overzicht van alle Boswachters­paden.

De complete reportage over Boswachterspad Oer ’t Veld vind je in het zomernummer juli/augustus 2026 van Roots.

Tekst en foto’s Niels Kooyman

• Wandel ook Boswachterspad Haagse Bos