Boom zagen: hoe pak je het aan?

Soms zat het er al tijden aan te komen, soms gebeurt het volkomen onverwacht: de oude boom op het erf ligt plotsklaps op de grond. Net als mensen hebben bomen een maximum leeftijd en de ene wordt ouder dan de andere. De boom zagen voor haardhout is de makkelijkste weg, maar er kan zoveel meer met een mooie stam. Bijvoorbeeld laten verzagen bij een houtzagerij of door een mobiele houtzager.

Wanneer verzagen?

Wanneer loont het de moeite om een stam te laten verzagen? “Het eerste dat je doet of laat doen, is het vrij zagen van de stam. Zaag de voet eraf en de zijtakken, zodat je een kale stam overhoudt. Daar waar gezaagd is kun je het hout nu beoordelen”, steekt Erik Mak van Acacia Boomzorg uit het Gelderse Laren van wal. “Is de kleur normaal of afwijkend, is er sprake van rot, zijn er lengtescheuren? Als de boom al een poosje dood overeind stond zijn er vaak droogtescheuren van buiten naar binnen. Het zaagrendement, dus wat je uiteindelijk aan bruikbaar zaaghout overhoudt, neemt in zo’n geval enorm af. Dat kan een reden zijn om er niet aan te beginnen. Zitten er spechtengaten in de stam? Ook dat is ongunstig en kan duiden op onzichtbare rotte plekken.”

Doel van het hout

Normaal gesproken geldt: hoe rechter een stam, hoe hoger het zaagrendement. Maar dat hangt natuurlijk ook af van het beoogde gebruik: wat wilt u met het hout? Molenmakers en bouwers van houten schepen bijvoorbeeld zijn altijd op zoek naar kromme vormen voor onder andere spanten. En kromme planken zijn decoratief in de vorm van bijvoorbeeld een rustiek weidehek. Let er wel goed op dat de stam maar in één richting krom is, anders blijft er weinig bruikbaar hout over. Maar zelfs dan wil dat niet zeggen dat u niets meer met een stam kunt beginnen. Van kleine stukken fruit- of notenhout zijn de mooiste dingen te maken.

Wel of niet rendabel

Wanneer u één of twee stammen te verzagen hebt, is het in de ogen van een commerciële houthandelaar al snel oninteressant, maar de emotionele waarde kan anders liggen. Hoe leuk is het bijvoorbeeld om van de oude appelboom van het erf van oma en opa een paar krukjes te maken? Die blijven voor altijd met het ouderlijk erf verbonden. En van een paar geschaafde latten van het hout van de oude eik maak je zo een unieke lijst voor een mooie foto of schilderij van je geboortehuis. Bovendien heeft iedere houtsoort zo zijn eigen, soms onderschatte mogelijkheden, zoals de ordinaire tuinconifeer thuja die als timmerhout juist van grote waarde is. Terwijl de een een oude conifeer in stukken zaagt voor het paasvuur, koopt een ander het als duur hout met de naam ‘western red cedar’ in de bouwmaterialenhandel, want het is vederlicht, weerbestendig en uitstekend voor buiten. Een ander mooi voorbeeld is de populier, veel gebruikt voor pallets, niet omdat het minderwaardig is, maar juist omdat het sterk is en licht van gewicht.

Meer weten?

Hoe u zelf balken en planken kunt zagen met een kettingzaag, of deze klus laat klaren door een mobiele zagerij, leest u in Landleven december. Deze editie kunt u online bestellen.

Tekst en fotografie Arjan Wijnstra