De bouw en indeling van boerderijen

Bijna alle oude boerderijen in Nederland kennen een houtconstructie (gebintwerk) die het grootste deel van het gewicht van het dak draagt.

Zo'n houtconstructie was nodig, omdat er vrijwel nergens in ons land voldoende natuursteen voorhanden was om dragende muren te bouwen. Door de toepassing van gebinten en muren die er los omheen stonden, kregen de boerderijen automatisch een driebeukige indeling. Die bestaat uit een brede middenbeuk tussen de gebintstijlen en twee smalle zijbeuken aan weerszijden daarvan.

Verder hebben de Nederlandse, historische boerderijen met elkaar gemeen dat veel of zelfs alle functies onder één dak zijn samengebracht: wonen, werken, veestalling en oogstopslag. Dit is opmerkelijk, want in andere landen bestaat een boerderij vaak uit afzonderlijke gebouwen die allemaal een eigen functie hebben.

Omgeving
De omgeving was vroeger een van de belangrijkste factoren die van invloed was op de bouw van boerderijen. Die bepaalde immers welk soort landbouw werd bedreven. Woonde men op de vruchtbare rivier- of zeeklei dan werd een grootschaliger veeteelt- of akkerbouwbedrijf gebouwd. Op de minder vruchtbare zandgronden zag je vooral het kleinschalige gemengde bedrijf. En de aard van het bedrijf bepaalde in grote mate de inrichting van een boerderij.

Ook de materialen die in de directe omgeving voorhanden waren, zijn van belang. Is er bijvoorbeeld leem in de directe omgeving te vinden, dan werd het materiaal vaak in de muren verwerkt. Elders werd hout, klei of natuursteen als bouwmateriaal gebruikt. Maar de bouw van boerderijen werd uiteraard niet alleen gevormd door de natuurlijke omstandigheden. Ook de financiële mogelijkheden en persoonlijke voorkeuren van boeren, de technische vaardigheid van lokale vaklieden en bouwtradities drukten een belangrijke stempel op de bouw.

Zo kun je aan het meest voorkomende boerderijtype in een gebied zien welke tak van landbouw er vroeger werd bedreven en zo geven historische boerderijen een beeld van de plaatselijke samenleving van weleer.

> Bekijk de verschillende boerderijtypen in Nederland