Hagen

Op erven is een haag vooral functioneel. Het is de afscheiding tussen moes- en siertuin en beschermt de aanplant tegen het vee.

Vanouds werden hagen voornamelijk aangeplant om het privédomein af te schermen voor alles van buiten. Op boerenerven was dat vooral het vee, dat de moestuin kon vernielen. De eerste boerenhaagplanten hadden dan ook veel stekels, want daar waagde zich geen beest aan. Ook waren deze hagen tenminste een meter hoog, anders kon het vee er te gemakkelijk over- en doorheen.

Later kwamen de niet-prikkende hagen. Zij dienden om bepaalde onderdelen van het erf van elkaar te scheiden of om een nette rand rond een perk te creëren. De buxushaagjes zijn daar een bekend voorbeeld van. Buxus werd ook gebruikt als symbool. Het palmboompje gaf aan, dat de eigenaars van het erf christenen waren. Anderzijds werden er ook magische krachten aan toegedicht: buxus zou het huis beschermen.

Nuttig
Ook nu nog kunnen hagen worden gebruikt om de tuin tegen ongewenste invloeden van buiten te beschermen en om onderdelen van het erf van elkaar te scheiden. Schuttingen en muren zijn daar natuurlijk ook geschikt voor, maar hagen hebben als voordeel dat ze een levend onderdeel van de tuin vormen. Ze bieden onderdak aan tal van insecten, vogels en andere levende wezens. Daarnaast zijn het door de open structuur perfecte windbrekers, die een goed microklimaat scheppen. Anders dan bij de dichte constructies ontstaat er achter een haag geen alles vernietigende valwind.

Soortkeuze
Door de eeuwen heen zijn meidoorn, haagliguster en beuk vrij algemeen gebruikt als haagplant. Op zandgrond werd soms ook gekozen voor de hulst. De taxus werd op boerenerven minder vaak toegepast, omdat de boom dodelijk giftig is voor het vee. Tegenwoordig kan er uit een ruim aanbod van haagplanten gekozen worden. In feite zijn de meeste heesters geschikt. Wie geen strakke vlakte van één kleur als achtergrond voor de andere beplanting wil kan overwegen twee of meer soorten haagplanten te combineren. Mooi is bijvoorbeeld een groenblijvende haag met een haagroos ertussen.

Planten
De beste planttijd voor een haag is het najaar of de vroege winter. Zo lang het niet vriest kan er geplant worden. Dit kan in een enkele rij of in een dubbele. Als er snel een dichte haag moet staan, is planten in een dubbele of zelfs in drie verspringende rijen een goed idee. Bedenk dat de grond, als de haag eenmaal staat, lange tijd niet meer bewerkt kan worden. Een goede voorbereiding is dus noodzakelijk. Daarbij moeten de volgende adviezen in acht worden genomen:
Spit de grond goed om en werk een flinke hoeveelheid mest door de bodem. Maak de plantgeul zo diep en zo breed, dat de haagplanten er met hun wortels royaal inpassen. Vul de geul met flink veel water. Zet de planten uit op de voorgeschreven afstand (zie kader) en vul de geul met aarde. Trap de grond rond de stammen tenslotte stevig aan. Vergeet niet de weken na de aanplant regelmatig water te geven, ook als het regent!

Snoeien
De meeste hagen moeten gesnoeid worden om ze mooi dicht te krijgen. Des te vaker er gesnoeid wordt, des te dichter de haag uiteindelijk wordt. Bij het snoeien kan heel creatief te werk worden gegaan. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het knippen van poorten, dierfiguren en koppen. Koppen op een haag zijn niet alleen mooi, het zijn ook schuil- en nestelplaatsen voor kleine vogels. Die zijn nuttig voor de tuin, omdat ze schadelijke insecten eten. De meeste hagen kunnen het beste in het vroege voorjaar en de vroege herfst gesnoeid worden. Houd bij de eerste snoei wel rekening met nestelende vogels! Begin zo snel mogelijk na de aanplant met snoeien en doe dit regelmatig. Zo ontwikkelt de haag zich optimaal. Zorg er altijd voor dat de basis van de haag iets breder uitvalt dan de top. Zo kan de zon alle bladeren goed bereiken.

Plantafstanden
Beuk (Fagus sylvatica) 45 cm
Buxus 30 cm
Haagbeuk (Carpinus betulus) 50 cm
Hulst (Ilex aquifolium) 90 cm
Levensboom (Thuja plicata) 75 cm
Liguster (Ligustrum ovalifolium) 30 cm
Meidoorn (Crataegus monogyna) 30 cm
Taxus (Taxus baccata) 50 cm
Veldesdoorn (Acer campestre) 75 cm